Lan tỏa tinh thần đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học môn Vật lí theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018
Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, việc tăng cường giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và hợp tác chuyên môn giữa các nhà trường có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục. Với tinh thần đó, Trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng (Hà Nội), Trường THPT Trần Đăng Ninh (Hà Nội) và Trường THPT Trà Lĩnh (Cao Bằng) phối hợp tổ chức chương trình giao lưu, sinh hoạt chuyên môn liên trường môn Vật lí năm học 2026–2027 với chủ đề “Kết nối – Sẻ chia – Cùng phát triển”.
Chương trình diễn ra vào ngày 31/10/2026 tại Trường THPT Trần Đăng Ninh, Hà Nội, với hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến qua nền tảng Zoom, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên môn Vật lí của cả ba nhà trường cùng tham gia, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn.
Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
Điểm nhấn của chương trình là tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, lấy hoạt động học tập của học sinh làm trung tâm. Thay vì tập trung nhận xét, đánh giá người dạy, các giáo viên cùng quan sát, phân tích quá trình học tập, những khó khăn và vướng mắc của học sinh để tìm ra giải pháp nâng cao hiệu quả dạy học.
Chuyên đề được lựa chọn là Bài 8: Mô tả sóng – Vật lí 11, bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Đây là nội dung có những kiến thức đòi hỏi học sinh phải hình dung được các đặc trưng của sóng, hiểu mối liên hệ giữa các đại lượng vật lí và biết khai thác thông tin từ hình ảnh, đồ thị. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp tổ chức dạy học phù hợp có vai trò quan trọng trong giúp học sinh hiểu sâu bản chất kiến thức.
Một trong những định hướng chuyên môn nổi bật của chuyên đề là thử nghiệm mô hình Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom) kết hợp với công cụ mô phỏng trực tuyến PhET. Theo đó, học sinh được định hướng tự tìm hiểu kiến thức trước giờ học thông qua các tài liệu, video và học liệu số. Trên lớp, giáo viên tổ chức các hoạt động trao đổi, thảo luận, khám phá và giải quyết vấn đề, qua đó phát huy tính chủ động, tích cực và năng lực tự học của học sinh.
Để thiết kế được bài giảng có thể giải quyết được những khó khăn của thầy cô và học trò khi nghiên cứu về bài 8 mô tả sóng ngày 28 tháng 10 vừa qua thầy cô giáo tổ Vật Lí- Tin – Công nghệ của 3 nhà trường đã có phiên thảo luận trên Zoom để cùng đưa ra những giải pháp để tháo gỡ khó khăn giúp học sinh dễ dàng hiểu được bài học.
Tăng cường ứng dụng công nghệ, phát huy tính chủ động của học sinh
Sáng nay, ngày 31/10/2027, trong tiết dạy minh họa kéo dài 45 phút tại trường THPT Trần Đăng Ninh, cô giáo Đặng Ánh Tuyết tổ trưởng chuyên môn của tổ Lí- Tin- Công Nghệ trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng đã thiết kế tiết học gồm 5 pha liên tiếp: kiểm tra việc tự học của học sinh (7 phút); chốt bản chất sóng (10 phút); giải mã đồ thị (15 phút); đánh giá nhanh (5 phút) và tổng kết (8 phút).
Thông qua chuỗi hoạt động này, học sinh có cơ hội thể hiện mức độ hiểu bài, vận dụng kiến thức và trao đổi với bạn bè để giải quyết các nhiệm vụ học tập. Việc sử dụng mô phỏng PhET góp phần hỗ trợ trực quan hóa những hiện tượng vật lí, giúp học sinh có thêm cơ hội quan sát, khám phá và hình thành kiến thức.
Đặc biệt, các giáo viên tham dự sẽ được phân công quan sát từng nhóm học sinh, tập trung ghi nhận những biểu hiện cụ thể trong quá trình học tập: cách học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, trao đổi trong nhóm, sử dụng phiếu học tập, xử lí thông tin và giải quyết những khó khăn gặp phải.
Những minh chứng thu thập được trong giờ học sẽ là cơ sở quan trọng cho hoạt động phân tích, thảo luận sau tiết dạy. Đây cũng chính là điểm cốt lõi của sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học: mọi hoạt động trao đổi đều hướng đến việc tìm hiểu học sinh học như thế nào, gặp khó khăn ở đâu và giáo viên cần điều chỉnh điều gì để hỗ trợ các em học tập tốt hơn.
Kết nối chuyên môn – Chia sẻ kinh nghiệm – Cùng tháo gỡ khó khăn
Một nội dung quan trọng của chương trình là phiên thảo luận, phân tích hoạt động học tập của học sinh sau giờ dạy minh họa. Tổ trưởng chuyên môn của ba nhà trường cùng phối hợp điều hành, tạo diễn đàn trao đổi cởi mở, dân chủ và mang tính xây dựng.
Các ý kiến thảo luận tập trung vào việc phân tích nguyên nhân dẫn đến những khó khăn của học sinh, đánh giá mức độ phù hợp của các nhiệm vụ học tập, hiệu quả sử dụng công nghệ và khả năng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong từng hoạt động.
Đặc biệt, chương trình xác định rõ nguyên tắc: không đánh giá, xếp loại giáo viên dạy minh họa mà tập trung phân tích việc học của học sinh. Mỗi ý kiến đóng góp đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện bài học, tìm kiếm những phương án tổ chức dạy học hiệu quả và phù hợp hơn với thực tiễn giảng dạy tại mỗi nhà trường.
Sự tham gia của Trường THPT Trà Lĩnh (Cao Bằng) thông qua hình thức trực tuyến cũng mang đến cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa giáo viên ở những địa phương có điều kiện dạy học khác nhau. Qua đó, chương trình góp phần thu hẹp khoảng cách về cơ hội tiếp cận học liệu, phương pháp giảng dạy và các giải pháp đổi mới giáo dục.
Hướng tới xây dựng kho học liệu dùng chung, lan tỏa những giá trị tốt đẹp
Không chỉ dừng lại ở một buổi giao lưu chuyên môn, chương trình còn hướng tới những sản phẩm thiết thực có thể vận dụng lâu dài trong hoạt động dạy học tại cả ba trường.
Các sản phẩm dự kiến bao gồm: kế hoạch bài dạy được điều chỉnh, hoàn thiện sau thảo luận; hệ thống phiếu học tập phân hóa phù hợp với các đối tượng học sinh; bảng tiêu chí đánh giá (Rubric); ngân hàng tư liệu số gồm video, đường link mô phỏng và các học liệu phục vụ giảng dạy.
Sau chương trình, các nhà trường tiếp tục hoàn thiện gói học liệu chung, vận dụng vào thực tiễn giảng dạy tại các lớp học tương đương. Trường THPT Trà Lĩnh cũng dự kiến tổ chức áp dụng thử nghiệm và chuẩn bị báo cáo kết quả, góp phần tiếp tục trao đổi, điều chỉnh và hoàn thiện các giải pháp chuyên môn.
Để chương trình được tổ chức hiệu quả, mỗi nhà trường đảm nhận những nhiệm vụ cụ thể. Trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng chịu trách nhiệm chính về chuyên môn bài dạy và học liệu; Trường THPT Trần Đăng Ninh chuẩn bị cơ sở vật chất, phòng học, hệ thống âm thanh, máy chiếu và hạ tầng mạng; Trường THPT Trà Lĩnh chuẩn bị điểm cầu trực tuyến, tham gia trao đổi, phản biện và vận dụng kết quả chuyên đề tại địa phương.
Chung một hành trình vì sự phát triển của giáo dục
Chương trình giao lưu, sinh hoạt chuyên môn liên trường môn Vật lí giữa ba trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, THPT Trần Đăng Ninh và THPT Trà Lĩnh là hoạt động thiết thực, thể hiện tinh thần chủ động đổi mới, hợp tác và chia sẻ trong đội ngũ giáo viên.
Từ những giờ dạy minh họa, những cuộc trao đổi chuyên môn và những kinh nghiệm được chia sẻ, mỗi giáo viên có thêm cơ hội nhìn nhận lại quá trình tổ chức dạy học, học hỏi những cách làm hay và tìm ra giải pháp phù hợp với đối tượng học sinh của mình.
Kết nối để gần nhau hơn – Sẻ chia để cùng tiến bộ – Hợp tác để phát triển bền vững. Đó không chỉ là thông điệp của chương trình mà còn là định hướng cho sự hợp tác lâu dài giữa ba nhà trường, góp phần xây dựng cộng đồng giáo viên Vật lí năng động, sáng tạo, không ngừng học hỏi và đổi mới vì sự phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh trong giai đoạn giáo dục mới.
Giáo viên Vật lý: Nguyễn Thị Hương