Thực hiện Kế hoạch số 4039/KH-SGDĐT ngày 06/10/2025 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội về tổ chức các chuyên đề đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra – đánh giá theo định hướng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), sáng 11/12, Hội nghị chuyên đề Thành phố môn Sinh học năm học 2025–2026 đã diễn ra với quy mô toàn Thành phố theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến.
Điểm cầu trung tâm đặt tại Trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng, nơi tham dự trực tiếp gồm PGS.TS Lê Trung Dũng - Chuyên viên chính Vụ Giáo dục phổ thông Bộ Giáo dục và Đào tạo, đại diện lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội, đại diện lãnh đạo các trường THPT cùng giáo viên Sinh học của cụm trường số 01 và số 03. Song song với đó, 100% giáo viên môn Sinh học của các trường THPT trên địa bàn Thành phố tham gia trực tuyến tại 14 điểm cầu, được kết nối đồng bộ để theo dõi toàn bộ chương trình.
Buổi làm việc bắt đầu từ 7h00 với phần đón tiếp đại biểu, ổn định tổ chức và khai mạc. Các điểm cầu trực tuyến được kích hoạt từ đầu giờ, đảm bảo đường truyền ổn định để giáo viên toàn Thành phố cùng theo dõi phần tuyên bố lý do và phát biểu chỉ đạo. Đại diện Sở GD&ĐT nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy học, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và AI nhằm phát triển năng lực số, tư duy sáng tạo và khả năng vận dụng thực tiễn của học sinh. Đây là định hướng xuyên suốt năm học 2025–2026 và được xem là động lực thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học trong bối cảnh giáo dục hiện đại.
Từ 8h00 đến 8h30, Ban Tổ chức giới thiệu nội dung, mục tiêu và phương thức triển khai chuyên đề theo mô hình nghiên cứu bài học, giúp thống nhất định hướng cho đội ngũ giáo viên tại tất cả các điểm cầu.
Chuyên viên phòng GDTH Nguyễn Thị Nga nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy học
Các thầy cô giáo môn Sinh học cụm THPT số 1 và số 3 tham gia tại điểm cầu trung tâm
Phần trọng tâm đầu tiên của hội nghị diễn ra từ 8h35 đến 9h20 với tiết dạy minh họa môn Sinh học do cô giáo Đặng Thị Mỹ (Trường THPT Đoàn Kết – Hai Bà Trưng) thực hiện. Tiết học được thiết kế theo định hướng phát triển năng lực học sinh, vận dụng linh hoạt công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tổ chức các hoạt động học tập tích cực. Hệ thống camera, thiết bị ghi hình được bố trí cố định tại lớp học, giúp 14 điểm cầu trực tuyến quan sát toàn bộ hoạt động dạy – học một cách rõ nét và đầy đủ.
Hình ảnh học sinh tham gia tiết dạy
Mở đầu bài học, giáo viên tạo hứng thú cho học sinh thông qua bài hát “Trao đổi chất qua màng tế bào” được thiết kế bằng công cụ ChatGPT và Suno AI. Cách tiếp cận mới mẻ giúp học sinh nhanh chóng tiếp cận nội dung bài học, đồng thời tạo không khí học tập nhẹ nhàng, tích cực.
Ở hoạt động hình thành kiến thức, bài học được tổ chức theo kĩ thuật mảnh ghép, chia lớp thành 4 nhóm với các chủ đề: Màng chọn lọc, Dòng chảy sinh học, Năng lượng sự sống và Cửa ngõ tế bào. Các nhóm học sinh đóng vai “chuyên gia tài ba”, sử dụng SGK kết hợp các công cụ AI hỗ trợ học tập như ChatGPT, Gemini, AI Hay, cùng video mô phỏng do giáo viên thiết kế để nghiên cứu các nội dung về vận chuyển thụ động, khuếch tán đơn giản, khuếch tán tăng cường và thẩm thấu.
Quá trình học tập được kiểm soát chặt chẽ thông qua các phiếu học tập chuyên biệt, yêu cầu học sinh chọn lọc thông tin, so sánh với kiến thức SGK và ghi chép kết quả vào hồ sơ học tập. Việc sử dụng AI không mang tính thay thế mà đóng vai trò hỗ trợ, giúp học sinh mở rộng nguồn tư liệu, tăng khả năng hình dung và hiểu sâu bản chất của các quá trình sinh học.
Một điểm nhấn của tiết học là hoạt động thí nghiệm tìm hiểu ảnh hưởng của nồng độ muối đến rau muống chẻ, qua đó giúp học sinh quan sát trực tiếp hiện tượng thẩm thấu trong các môi trường ưu trương, nhược trương và đẳng trương. Học sinh tiến hành cân mẫu, so sánh khối lượng trước và sau thí nghiệm, quan sát trạng thái mẫu vật và rút ra kết luận rau muống chẻ ngâm ở nồng độ muối cao thì rau mất nước nhiều, rau mềm và xẹp xuống, còn ở nồng độ muối thấp, rau trương nước, cứng và giòn. Hoạt động thực nghiệm gắn với tình huống thực tiễn giúp học sinh củng cố kiến thức và phát triển năng lực tìm hiểu thế giới sống.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ chuyên gia, học sinh tiếp tục tham gia hoạt động “Nhà khoa học Sinh học”, trao đổi và tổng hợp kiến thức từ các nhóm mảnh ghép, trình bày kết quả thảo luận trước lớp. Giáo viên sử dụng các tiêu chí đánh giá rõ ràng để nhận xét mức độ hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời tổ chức củng cố kiến thức bằng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm trực tuyến trên nền tảng Plickers.
Thông qua tiết dạy, học sinh không chỉ nắm vững kiến thức về trao đổi chất qua màng tế bào mà còn được rèn luyện các năng lực chung như tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc tích hợp công nghệ số và AI được triển khai phù hợp, có kiểm soát, góp phần nâng cao hiệu quả dạy học và tạo tiền đề để nhân rộng trong các nhà trường.
PGS.TS Lê Trung Dũng tặng hoa cho cô giáo Đặng Thị Mỹ
Ngay sau tiết học minh họa, từ 9h35 đến 11h30, hội nghị chuyển sang phần trao đổi chuyên môn theo hướng phân tích bài học nghiên cứu – nội dung trọng tâm của chuyên đề. Cô Nguyễn Thị Nga – chuyên viên phụ trách môn Sinh học – trình bày quá trình xây dựng chuyên đề, làm rõ mục tiêu từng phần và đề xuất các giải pháp triển khai theo điều kiện thực tế tại các trường THPT. Cô Đặng Thị Mỹ chia sẻ những kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức tiết dạy minh họa, từ xây dựng mục tiêu đến ứng dụng AI và công nghệ số để tăng hiệu quả học tập.
Cô Nguyễn Thị Nga - Chuyên viên phòng GDTH trình bày quá trình xây dựng chuyên đề và định hướng những yêu cầu cơ bản của chuyên đề
Các thầy cô giáo bộ môn Sinh học chúc mừng cô Đặng Thị Mỹ đã hoàn thành tiết dạy minh họa
Phiên thảo luận thu hút sự tham gia của nhiều giáo viên tại điểm cầu trung tâm và 14 điểm cầu trực tuyến. Các ý kiến tập trung vào những thuận lợi, khó khăn trong ứng dụng AI vào dạy học, cách thức đổi mới đánh giá năng lực học sinh, giải pháp thiết kế hoạt động nhóm phù hợp với nhiều sĩ số, cũng như kinh nghiệm triển khai sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học. Nhiều nhận định cho rằng hình thức kết nối đa điểm cầu giúp các trường thuận lợi hơn trong việc tiếp cận chuyên đề, đồng thời tạo diễn đàn rộng rãi để giáo viên chia sẻ và lan tỏa kinh nghiệm.
Cụm trưởng cụm số 1. TS. Vũ Thị Hậu phát biểu tại chuyên đề
Kết thúc phần trao đổi, PGS.TS Lê Trung Dũng – Vụ Giáo dục phổ thông – đưa ra những nhận định sâu sắc về xu hướng đổi mới dạy học môn Sinh học trong thời đại số, đồng thời đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc của Ban Tổ chức và các nhà trường. Thông qua tiết dạy minh họa bài “Trao đổi chất qua màng tế bào”, việc tổ chức dạy học gắn với ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đã góp phần hình thành và phát triển rõ nét khung năng lực số cho cả người học và người dạy, phù hợp với định hướng của Dự thảo Thông tư về Khung năng lực số cho giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Cụ thể, học sinh đạt được 5/6 miền năng lực số, gồm: khai thác dữ liệu và thông tin, giao tiếp và hợp tác trong môi trường số, an toàn trong môi trường số, giải quyết vấn đề, và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Thông qua các hoạt động học tập theo nhóm, sử dụng công cụ số và AI để tìm kiếm, xử lý thông tin, phân tích mô phỏng sinh học và trao đổi kết quả học tập, học sinh từng bước hình thành năng lực sử dụng công nghệ một cách chủ động, có chọn lọc và an toàn. Việc vận dụng AI vào giải thích hiện tượng sinh học, dự đoán kết quả và liên hệ thực tiễn giúp học sinh nâng cao tư duy khoa học và khả năng giải quyết vấn đề trong môi trường số.
Đối với giáo viên, tiết dạy minh họa cho thấy đầy đủ 6/6 miền năng lực số theo khung năng lực được đề xuất, bao gồm: tổ chức dạy học số, kiểm tra – đánh giá số, trao quyền cho người học, kỹ năng công nghệ số, phát triển chuyên môn, và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Những năng lực này được thể hiện thông qua việc thiết kế bài học số hóa, lựa chọn và tích hợp công cụ công nghệ, AI phù hợp với mục tiêu bài học; tổ chức các hoạt động học tập tăng cường tương tác; sử dụng công cụ số để đánh giá, phản hồi kịp thời; đồng thời chú trọng định hướng học sinh sử dụng công nghệ và AI một cách an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.
Kết quả đạt được từ tiết dạy minh họa cho thấy việc tích hợp công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong dạy học môn Sinh học không chỉ nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức, mà còn góp phần hiện thực hóa khung năng lực số cho giáo viên và học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
PGS . TS Lê Trung Dũng - Vụ Giáo dục phổ thông định hướng, gợi mở chuyên đề.
Hội nghị bế mạc lúc 11h30 trong không khí nghiêm túc và trách nhiệm. Ban Tổ chức ghi nhận sự tham gia đầy đủ của các điểm cầu, sự đồng hành của đội ngũ giáo viên và tinh thần học hỏi của toàn ngành. Với quy mô triển khai rộng, sự kết hợp giữa điểm cầu trung tâm và 14 điểm cầu trực tuyến đã góp phần lan tỏa mạnh mẽ những định hướng đổi mới, đồng thời tạo nền tảng để các trường THPT trên toàn Thành phố tiếp tục thực hiện hiệu quả nhiệm vụ đổi mới dạy học môn Sinh học trong năm học 2025–2026 và những năm tiếp theo.